หัวข้อ: วิชาการ       รวบรวมโดย กัญญา  วีรยวรรธน

            การใช้คำถามเป็นเทคนิคสำคัญในการเสาะแสวงหาความรู้ที่มีประสิทธิภาพ  เป็นกลวิธีการสอนที่ก่อให้เกิดการเรียนรู้ที่พัฒนาทักษะการคิด  การตีความ  การไตร่ตรอง  การถ่ายทอดความคิด  สามารถนำไปสู่การเปลี่ยนแปลงและปรับปรุงการจัดกระบวนการเรียนรู้ได้เป็นอย่างดี
            การถามเป็นส่วนหนึ่งของกระบวนการเรียนรู้  ช่วยให้ผู้เรียนสร้างความรู้  ความเข้าใจ และพัฒนาความคิดใหม่ ๆ กระบวนการถามจะช่วยขยายทักษะการคิด  ทำความเข้าใจให้กระจ่าง  ได้ข้อมูลป้อนกลับทั้งด้านการเรียนการสอน  ก่อให้เกิดการทบทวน  การเชื่อมโยงระหว่างความคิดต่าง ๆ  ส่งเสริมความอยากรู้อยากเห็นและเกิดความท้าทาย
 
ระดับของการตั้งคำถาม
การตั้งคำถามมี  2  ระดับ  คือ  คำถามระดับพื้นฐาน และคำถามระดับสูง  ซึ่งมีรายละเอียดดังนี้
            1)  คำถามระดับพื้นฐาน   เป็นการถามความรู้  ความจำ  เป็นคำถามที่ใช้ความคิดทั่วไป หรือความคิดระดับต่ำ  ใช้พื้นฐานความรู้เดิมหรือสิ่งที่ประจักษ์ในการตอบ  เนื่องจากเป็นคำถามที่ฝึกให้เกิดความคล่องตัวในการตอบ  คำถามในระดับนี้เป็นการประเมินความพร้อมของผู้เรียนก่อนเรียน  วินิจฉัยจุดอ่อน – จุดแข็ง  และสรุปเนื้อหาที่เรียนไปแล้ว  คำถามระดับพื้นฐานได้แก่
                  1.1)  คำถามให้สังเกต   เป็นคำถามที่ให้ผู้เรียนคิดตอบจากการสังเกต  เป็นคำถามที่ต้องการให้ผู้เรียนใช้ประสาทสัมผัสทั้งห้าในการสืบค้นหาคำตอบ  คือ  ใช้ตาดู  มือสัมผัส  จมูกดมกลิ่น  ลิ้นชิมรส  และหูฟังเสียง  ตัวอย่างคำถามเช่น
                         æ   เมื่อนักเรียนฟังเพลงนี้แล้วรู้สึกอย่างไร
                         æ   ภาพนี้มีลักษณะอย่างไร
                         æ   สารเคมีใน  2  บีกเกอร์  ต่างกันอย่างไร
                         æ   พื้นผิวของวัตถุเป็นอย่างไร 
                  1.2)  คำถามทบทวนความจำ   เป็นคำถามที่ใช้ทบทวนความรู้เดิมของผู้เรียน  เพื่อใช้เชื่อมโยงไปสู่ความรู้ใหม่ก่อนเริ่มบทเรียน  ตัวอย่างคำถามเช่น
                         æ   วันวิสาขบูชาตรงกับวันใด
                         æ   ดาวเคราะห์ดวงใดที่มีขนาดใหญ่ที่สุด
                         æ   ใครเป็นผู้แต่งเรื่องอิเหนา
                         æ   เมื่อเกิดอาการแพ้ยาควรโทรศัพท์ไปที่เบอร์ใด
                  1.3)  คำถามที่ให้บอกความหมายหรือคำจำกัดความ   เป็นการถามความเข้าใจ  โดยการให้บอกความหมายของข้อมูลต่าง ๆ  ตัวอย่างคำถามเช่น
                         æ   คำว่าสิทธิมนุษยชนหมายความว่าอย่างไร
                         æ   ภาษีเงินได้บุคคลธรรมดาคืออะไร
                         æ   สถิติ (Statistics)  หมายความว่าอย่างไร
                         æ   บอกความหมายของ  Passive  Voice
                  1.4)  คำถามบ่งชี้หรือระบุ   เป็นคำถามที่ให้ผู้เรียนบ่งชี้หรือระบุคำตอบจากคำถามให้ถูกต้อง  ตัวอย่างคำถามเช่น
                         æ   ประโยคที่ปรากฏบนกระดานประโยคใดบ้างที่เป็น Past  Simple  Tense
                         æ   คำใดต่อไปนี้เป็นคำควบกล้ำไม่แท้
                         æ   ระบุชื่อสัตว์ที่มีกระดูกสันหลัง
                         æ   ประเทศใดบ้างที่เป็นสมาชิก APEC
            2)  คำถามระดับสูง   เป็นการถามให้คิดค้น  หมายถึง  คำตอบที่ผู้เรียนตอบต้องใช้ความคิดซับซ้อน  เป็นการส่งเสริมความคิดสร้างสรรค์และกระตุ้นให้ผู้เรียนสามารถใช้สมองทั้งซีกซ้ายและซีกขวาในการคิดหาคำตอบ  โดยอาจใช้ความรู้หรือประสบการณ์เดิมมาเป็นพื้นฐานในการคิดและตอบคำถาม  ตัวอย่างคำถามระดับสูงได้แก่
                  2.1)  คำถามให้อธิบาย   เป็นการถามโดยให้ผู้เรียนตีความหมาย  ขยายความ  โดยการให้อธิบายแนวคิดของข้อมูลต่าง ๆ  ตัวอย่างคำถามเช่น
                         æ   เพราะเหตุใดใบไม้จึงมีสีเขียว
                         æ   นักเรียนควรมีบทบาทหน้าที่ในโรงเรียนอย่างไร
                         æ   ชาวพุทธที่ดีควรปฏิบัติตนอย่างไร
                         æ   นักเรียนจะปฏิบัติตนอย่างไรจึงจะทำให้ร่างกายแข็งแรง
                  2.2)  คำถามให้เปรียบเทียบ   เป็นการตั้งคำถามให้ผู้เรียนสามารถจำแนกความเหมือน – ความแตกต่างของข้อมูลได้  ตัวอย่างคำถามเช่น
                         æ   พืชใบเลี้ยงคู่ต่างจากพืชใบเลี้ยงเดี่ยวอย่างไร
                         æ   จงเปรียบเทียบวิถีชีวิตของคนไทยในภูมิภาคต่าง ๆ ของประเทศไทย
                         æ   DNA  กับ  RNA  แตกต่างกันหรือไม่  อย่างไร
                         æ   สังคมเมืองกับสังคมชนบทเหมือนและต่างกันอย่างไร
                  2.3)  คำถามให้วิเคราะห์   เป็นคำถามให้ผู้เรียนวิเคราะห์  แยกแยะปัญหา  จัดหมวดหมู่  วิจารณ์แนวคิด หรือบอกความสัมพันธ์และเหตุผล  ตัวอย่างคำถามเช่น
                         æ   อะไรเป็นสาเหตุที่ทำให้เกิดภาวะโลกร้อน
                         æ   วัฒนธรรมแบ่งออกเป็นกี่ประเภท  อะไรบ้าง
                         æ   สาเหตุใดที่ทำให้นางวันทองถูกประหารชีวิต
                         æ   การติดยาเสพติดของเยาวชนเกิดจากสาเหตุใด
                  2.4)  คำถามให้ยกตัวอย่าง   เป็นการถามให้ผู้เรียนใช้ความสามารถในการคิด  นำมายกตัวอย่าง  ตัวอย่างคำถามเช่น
                         æ   ร่างกายขับของเสียออกจากส่วนใดบ้าง
                         æ   ยกตัวอย่างการเคลื่อนที่แบบโปรเจกไตล์
                         æ   หินอัคนีสามารถนำไปใช้ประโยชน์ได้อย่างไรบ้าง
                         æ   อาหารคาวหวานในพระราชนิพนธ์กาพย์เห่ชมเครื่องคาวหวานได้แก่อะไรบ้าง
                  2.5)  คำถามให้สรุป   เป็นการใช้คำถามเมื่อจบบทเรียน  เพื่อให้ทราบว่าผู้เรียนได้รับความรู้หรือมีความก้าวหน้าในการเรียนมากน้อยเพียงใด  และเป็นการช่วยเน้นย้ำความรู้ที่ได้เรียนไปแล้ว  ทำให้สามารถจดจำเนื้อหาได้ดียิ่งขึ้น  ตัวอย่างคำถามเช่น
                         æ   จงสรุปเหตุผลที่ทำให้พระเจ้าตากสินทรงย้ายเมืองหลวง
                         æ   เมื่อนักเรียนอ่านบทความเรื่องนี้แล้วนักเรียนได้ข้อคิดอะไรบ้าง
                         æ   จงสรุปแนวทางในการอนุรักษ์ทรัพยากรน้ำเพื่อให้เกิดคุณค่าสูงสุด
                         æ   จงสรุปขั้นตอนการทำผ้าบาติค
                  2.6)  คำถามเพื่อให้ประเมินและเลือกทางเลือก   เป็นการใช้คำถามที่ให้ผู้เรียนเปรียบเทียบหรือใช้วิจารณญาณในการตัดสินใจเลือกทางเลือกที่หลากหลาย  ตัวอย่างคำถามเช่น
                         æ   การว่ายน้ำกับการวิ่งเหยาะ  อย่างไหนเป็นการออกกำลังกายที่ดีกว่ากัน  เพราะ
                                  เหตุใด
                         æ   ระหว่างน้ำอัดลมกับนมอย่างไหนมีประโยชน์ต่อร่างกายมากกว่ากัน  เพราะเหตุใด
                         æ   ดินร่วน  ดินทราย  และดินเหนียว  ดินชนิดใดเหมาะแก่การปลูกมะม่วงมากกว่ากัน
                                  เพราะเหตุใด
                         æ   ไก่ทอดกับสลัดไก่  นักเรียนจะเลือกรับประทานอาหารชนิดใด  เพราะเหตุใด
                  2.7)  คำถามให้ประยุกต์   เป็นการถามให้ผู้เรียนใช้พื้นฐานความรู้เดิมที่มีอยู่มาประยุกต์ใช้ในสถานการณ์ใหม่หรือในชีวิตประจำวัน  ตัวอย่างคำถามเช่น
                         æ   นักเรียนมีวิธีการประหยัดพลังงานอย่างไรบ้าง
                         æ   เมื่อนักเรียนเห็นเพื่อนในห้องขาแพลง  นักเรียนจะทำการปฐมพยาบาลอย่างไร
                         æ   นักเรียนนำปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงไปประยุกต์ใช้ในการดำเนินชีวิต
                                   ประจำวันอย่างไรบ้าง
                         æ   นักเรียนจะทำการส่งข้อความผ่านทางอีเมลล์ได้อย่างไร
                  2.8)  คำถามให้สร้างหรือคิดค้นสิ่งใหม่ ๆ  หรือผลิตผลใหม่ ๆ   เป็นลักษณะการถามให้ผู้เรียนคิดสร้างสรรค์ผลงานใหม่ ๆ ที่ไม่ซ้ำกับผู้อื่นหรือที่มีอยู่แล้ว  ตัวอย่างคำถามเช่น
                         æ   กระดาษหนังสือพิมพ์ที่ไม่ใช้แล้ว  สามารถนำไปประดิษฐ์ของเล่นอะไรได้บ้าง
                         æ   กล่องหรือลังไม้เก่า ๆ สามารถดัดแปลงกลับไปใช้ให้เกิดประโยชน์ได้อย่างไร
                         æ   เสื้อผ้าที่ไม่ใช้แล้ว  นักเรียนจะนำไปดัดแปลงเป็นสิ่งใดเพื่อให้เกิดประโยชน์
                         æ   นักเรียนจะนำกระดาษที่ใช้เพียงหน้าเดียวมาประดิษฐ์เป็นสิ่งใดบ้าง
            การตั้งคำถามระดับสูงจะทำให้ผู้เรียนเกิดทักษะการคิดระดับสูง  และเป็นคนมีเหตุผล  ผู้เรียนไม่เพียงแต่จดจำความรู้  ข้อเท็จจริงได้อย่างเดียวแต่สามารถนำความรู้ไปใช้ในการแก้ปัญหา  วิเคราะห์ และประเมินสิ่งที่ถามได้  นอกจากนี้ยังช่วยให้ผู้เรียนเข้าใจสาระสำคัญของเรื่องราวที่เรียนได้อย่างถูกต้อง
และกระตุ้นให้ผู้เรียนค้นหาข้อมูลมาตอบคำถามด้วยตนเอง
            การตอบคำถามระดับสูง  ผู้สอนต้องให้เวลาผู้เรียนในการคิดหาคำตอบเป็นเวลามากกว่าการตอบคำถามระดับพื้นฐาน  เพราะผู้เรียนต้องใช้เวลาในการคิดวิเคราะห์อย่างลึกซึ้งและมีวิจารณญาณในการตอบคำถาม  ความผิดพลาดอย่างหนึ่งของการตั้งคำถามคือ  การถามแล้วต้องการคำตอบในทันทีโดยไม่ให้เวลาผู้เรียนในการคิดหาคำตอบ




back                                                                                                                                                           HOME

 



 

บทความนี้มาจาก การจัดการความรู้ สพท.ตรัง เขต 2
index.php

URL สำหรับเรื่องนี้คือ:
index.php/modules.php?name=News&file=article&sid=410